است ، چراغ حقّ تعالى است كه طلب روشنائى مىكند به آن ، صاحب حلم به سوى همسايگى خداوند . و نمىباشد صاحب حلم مگر آن كسى كه مؤيّد است به انوار شناسائى و توحيد حقّ تعالى . و حلم ، دور مىزند بر پنج وجه ؛ آنكه بوده باشد صاحب حلم عزيز ، پس ذليل شود ، يا بوده باشد صادق ، پس تهمت زده شود ، يا بخواند به سوى حقّ تعالى ، پس استخفاف شود به او ، يا آنكه اذيّت كرده شود بدون جرم ، يا آنكه طلب كند به حقّ خود ، پس مخالفت كنند او را در حقّ او ؛ پس هرگاه اتيان نمائى هريك از اين پنج وجه را به حقّ آن ، بتحقيق برخورد به حقّ كرده‌اى . و مقابله كن ضعيف العقل را به اعراض از او و ترك جواب او كه مىباشند مردم ياوران تو ؛ زيرا كسى كه جواب دهد ضعيف العقل را ، پس گويا گذارده است هيمه را بر روى آتش . فرمود حضرت پيغمبر ص : « مثل مؤمن ، مثل زمين است ؛ منافع خلايق ، از زمين است و بدى ايشان هم بر زمين است » . و كسى كه صبر نكند بر جفا و آزار مردم ، نمىرسد به رضاى حقّ تعالى ؛ زيرا كه رضاى حقّ تعالى مشوب و پيچيده است به جفا و آزار خلق . و حكايت شده است آنكه مردى گفت از براى « احنف بن قيس » « 3 » : « ايّاك اعني ! » ؛ يعنى : « تو را قصد مىكنم » ! گفت « احنف » : « و از تو حلم مىكنم ! » . فرمود رسول ص خدا : « مبعوث و برانگيخته شده‌ام در حالى كه مركزم حلم را ، و معدنم علم را ، و مسكنم صبر را » .

--> ( 3 ) - اسم او « ضحّاك » و كنيه‌اش « ابو بحر » ؛ از بزرگان « بصره » و سادات تابعين است . و او همان است كه در حلم به او مثل مىزنند و مىگويند : احلم من احنف ( يعنى بردبارتر از احنف ) . در « كوفه » به سال 67 هجرى وفات يافت و در « ثويّة » كه موضعى است در خارج « نجف » ، نزديك به مسجد حنّانه ، به خاك رفت ؛ و در آنجا قبور جمعى از اصحاب امير مؤمنان على عليه السّلام و قبر « كميل بن زياد » در آنجا معروف و زيارتگاه است : « تحفة الاحباب » : 16 - 17 ( به تلخيص )